Wederzijdse beïnvloeding

De Roos van Leary is geen typering van persoonlijkheden, wel een typering van voorkeursgedrag!

Als we communiceren, dan richten we ons vooral op de inhoud van de communicatie. We proberen de inhoud zo goed mogelijk naar voren te brengen en realiseren ons niet dat:
•    Mensen elkaar beïnvloeden door te communiceren
•    In communicatie inhoud en relatie zit
•    De inhoud de relatie beïnvloedt en anders om

De cirkel van Leary geeft uitleg over de wijze waarop mensen elkaar beïnvloeden in hun gedrag. Daarbij spelen twee dimensies een belangrijke rol: macht en affiniteit. Door deze twee dimensies in een assenstelsel te plaatsen, ontstaat de cirkel van Leary.

In onderstaande afbeelding staat de cirkel van Leary. Dit is een vereenvoudig van de roos van Leary tot 8 segmenten.


Cirkel van Leary

 

Op de verticale as geeft de bovenste helft aan dat het gedrag gekenmerkt wordt door macht. De onderste helft duidt op onmacht. Op de horizontale as geeft de rechterhelft affiniteit of sympathie aan, terwijl de linkerhelft het ontbreken van affiniteit en antipathie weergeeft.

Het model kent, met de klok mee gelezen, 8 segmenten:


1.    Boven-Samen (BS): macht en samenwerking (leidend). Dat is sympathiek leiderschap met charisma
2.    Samen-Boven (SB): samenwerking en macht (helpend). Dat is het informele leiderschap, met veel aandacht voor participatie.
3.    Samen-Onder (SO): samenwerking en onmacht (meewerkend). Dat is de ware teamgeest: samen ervoor zorgen dat de klus geklaard wordt.
4.    Onder-Samen (OS): onmacht en samenwerking (afhankelijk). Dat is ster volgend en constructief gedrag.
5.    Onder-Tegen (OT): onmacht en tegenwerking (teruggetrokken). Dat is afwachtend, teruggetrokken en lusteloos gedrag.
6.    Tegen-Onder (TO): tegenwerking en onmacht (opstandig). Dat is gedrag, waaruit ontevredenheid, weerstand en verzet spreekt.
7.    Tegen-Boven (TB); tegenwerking met macht (offensief). Dat is agressief en overheersend gedrag.
8.    Boven-Tegen (BT): macht en tegenwerking (concurrerend). Dat is leidend, zakelijk en zelfverzekerd gedrag, dat het sympathieke van BS mist.

Een goede gesprekspartner is in staat om dit proces te herkennen en kan gebruik maken van meerdere segmenten in de loop van het gesprek. Hoewel mensen een bepaalde voorkeursgedrag hebben voor een bepaald segment uit de cirkel, is het geen typering van persoonlijkheden.

Zo kun je voorspellen wat het gedrag van iemand is, die met een bepaald gedrag geconfronteerd wordt:

 

  • Samen vraagt om Samen
  • Tegen vraagt om Tegen
  • Boven vraagt om Onder
  • Onder vraagt om Boven


Dat betekent dat jouw gedrag een bepaald gedrag va de ander oproept en dat het gedrag van de ander een natuurlijke reactie bij jou oproept. Deze natuurlijke reactie is vaak ineffectief. Je kunt ervoor kiezen om je zo te gedragen, dat de ander wel moet veranderen. Kies een segment uit de cirkel.

Voorbeeld 1: Tegen-Onder vraagt om Tegen-Boven.
We geven als projectleider een opdracht aan een teamlid. Het teamlid roept: “Ik kan niet of ik mag niet van mijn groepsleider (Tegen-Onder).”
Je reageert tamelijk agressief met: “Je moet het doen, dit pik ik niet en ga aan de slag (Tegen-Boven).”
Dit is een natuurlijke reactie en de verhouding kan het gehele project zo doorgaan.
Hoe kom je uit de impasse?
Als je vraagt: “Wat is er aan de hand, hoe kan ik je helpen, hoe komen we hieruit.”, dan ga je uit het tegengedrag, waardoor de ander coöperatiever zal worden.

Voorbeeld 2: Onder-Samen vraagt om Boven-Samen
Een teamlid is uitermate passief en doet nooit meer dan dat wat expliciet gevraagd is. Je bent er niet van overtuigd dat het teamlid zijn zaken goed afwerkt en blijft controleren, sturen en helpen. Maar er komt een moment, dat je denkt: ik kan het ook zelf doen.
Hoe kun je ervoor zorgen dat de medewerker meer verantwoordelijkheid neemt?
Zeg: “Ik kom er niet helemaal uit, hoe zouden we het nu kunnen aanpakken. Kun jij een voorstel maken.”
Je gaat onder zitten en dan moet de medewerker wel meer naar boven gaan en verantwoordelijkheid nemen.

Mensen die zich vooral richten op de inhoud van een gesprek, realiseren zich meestal niet, dat inhoud en relatie twee verschillende dimensies zijn in een gesprek. Het inhoudelijke niveau levert informatie en het relationele deel levert informatie over de informatie. Het zijn twee dimensies, die van elkaar kunnen verschillen. In een gesprek kun je bijvoorbeeld zacht op de relatie zijn en hard op de inhoud. Als we hierop de cirkel van Leary toepassen: relationeel kunnen we helpen (SB) zijn, terwijl we op de inhoud zakelijk en doortastend zijn (BT). Het scheiden van deze twee aspecten geeft opnieuw een scala aan mogelijkheden.

Tips en trucs

  • Hanteer verschillende stijlen. Stap uit je voorkeursstijl of je natuurlijke reactie op een bepaald gedrag.
  • Voorkom impasses
    • Agressief is Tegen-Boven. Dit vraagt om Tegen-Onder (opstandig). Als je een agressieve medewerker helpt (Samen-Boven). Dan moet hij wel ander gedrag gaan  vertonen, de agressie stopt. Helpend vraagt om coöperatief.
    • Afhankelijk vraagt op Helpend/leidend. Stop daarmee en nodig op een coöperatieve manier uit tot actie.
    • Wantrouwig vraagt om competitief. Stel je ook een afhankelijk en coöperatief op, dan zal de wantrouwige zijn gedrag moeten aanpassen. Dan moet hij wel met voorstellen komen (helpend/leidend)
  • Het is handig om relationeel helpend te zijn, zodat je leidend op de inhoud kunt blijven. Bijvoorbeeld: Je vraag regelmatig: Is het duidelijk? Kun je hiermee leven? Welke punten zijn essentieel voor jou? Ondertussen doe je wel een voorstel waarvoor je zelf het initiatief neemt.